Sütun Kaplama ve Karkas Sisteminde Tolerans ve Yük Sıfırlama

Poliüretan sütun kaplamaları tamamen dekoratif amaçlı üretilmiş ürünlerdir ve kesinlikle bina yükü taşımaz. Malzeme yapısı itibarıyla rigid sert poliüretan hammaddeden imal edilen bu ürünler, kapalı hücre yapısına sahiptir. Üretim hedef yoğunluğu ortalama 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) olmakla birlikte, malzemenin genel yoğunluk aralığı 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) seviyesindedir.

Su emme oranı %1’in altında olan sert poliüretan elemanlar, -100 °C / +80 °C arasındaki geniş sıcaklık aralığında formunu korur. İçi boş yapıda üretilen sütunlar, mevcut kolonların etrafına giydirilir veya bağımsız dekoratif öğe olarak konumlandırılır. Bu nedenle mimari projelerde sütun kaplama planlanırken yapısal yükün poliüretan elemana binmemesi temel kuraldır.

Mevcut bir taşıyıcı kolonu poliüretan sütun ile kaplarken en kritik aşama doğru ölçü ve toleransın belirlenmesidir. Sütun kaplama uygulamalarında seçilecek dekoratif elemanın iç çapı, kaplanacak beton veya çelik kolonun en geniş noktasındaki dış çapından mutlaka daha büyük olmalıdır.

Uygulamada sıklıkla yapılan hata, milimetrik sıfır tolerans ile sütun seçmektir. Binalardaki şakül sapmaları veya beton yüzeyindeki pürüzler göz önüne alınarak şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Kaplanacak kolonun en geniş noktası hassas şakül ve kumpas ile ölçülmelidir.
• Poliüretan sütunun iç çapı, bu ölçüden en az %5 ila %10 daha geniş seçilmelidir.
• Arada kalan boşluklar taşıyıcı olarak değil, yalnızca sabitleme karkası amacıyla kullanılmalıdır.

Eğer sütunun üst kısmına sundurma, kiriş veya herhangi bir mimari ağırlık binecekse, yükün poliüretan kabuk tarafından taşınması imkansızdır. Bu tür durumlarda sütun içerisine statik hesabı yapılmış bağımsız bir demir karkas veya çelik profil sistemi kurulması ZORUNLUDUR. Yük tamamen bu iç karkas tarafından taşınmalı, poliüretan sütun ise karkasın dışına giydirilmelidir.

Sütun kaplama sistemlerinde KESİNLİKLE BETON DÖKME YASAKTIR. Poliüretan sütunun içi boş gövdesine beton veya çimento bazlı harç doldurmak, malzemenin priz alma sürecindeki genleşme ve nem etkisiyle çatlamasına yol açar. İç boşluk yalnızca çelik konstrüksiyon karkas için kullanılmalıdır.

Poliüretan sütun gövdelerinin montajında temiz ve kuru yüzey hazırlığı ilk adımdır. Ek yer birleşimlerinde 45 derece gönye kesim uygulanarak kusursuz bir birleşim hattı elde edilir. Yapıştırma işleminde kesinlikle silikon kullanılmamalı, doğrudan poliüretan (PU) bazlı montaj yapıştırıcısı tercih edilmelidir.

Sadece yapıştırıcı kullanımı mekanik güvenlik için yeterli değildir; vida ile mekanik sabitleme zorunludur. Standart 240 cm yüksekliğindeki sütun gövdelerinde uygulanması gereken sabitleme kuralı şöyledir:

• Gövde boyunca alt, orta ve üst seviyelerde olmak üzere en az 3-nokta karşılıklı vida atılmalıdır.
• Vidalar karkasa veya duvara sağlam bir şekilde ankrajlanmalıdır.
• Vida başları yüzeyin 1-2 mm altında kalacak şekilde havşalanmalıdır.

Poliüretan malzeme -100 °C / +80 °C arasında termal kararlılığa sahip olsa da uzun metrajlı kaplamalarda yapısal hareketler göz önüne alınmalıdır. Sütunların başlık, gövde ve kaide birleşim noktalarında elastik mastik derz kullanılarak ısıl genleşme toleransı verilmelidir. Sert yapıştırıcılar derzlerde zamanla kılcal çatlaklara neden olabilir.

Ürünler fabrikadan astarlı olarak sevk edilir. Ancak montaj sonrasında şu yüzey bitiş adımları izlenmelidir:

• Vida delikleri ve birleşim yerleri poliüretan macun ile doldurulmalıdır.
• Macun kuruduktan sonra 180-220 zımpara ile pürüzsüzleştirilmelidir.
• Ek astar uygulaması isteğe bağlıdır, ancak renk homojenliği için önerilir.
• Yüzeye en az 2 kat boya uygulanmalıdır. Dış cephe uygulamalarında UV dayanımlı boya kullanımı ŞARTTIR.

Sütun kaplama projelerinde karşılaşılan teknik sorunların büyük çoğunluğu hatalı malzeme kullanımı ve yanlış karkas tasarımından kaynaklanır. Poliüretan Kütük standartlarına göre, montaj sırasında silikon esaslı yapıştırıcıların kullanımı poliüretan molekülleriyle uyum sağlamadığı için kesinlikle yasaktır.

Ayrıca iç çapı dar seçilmiş ürünlerin zorlanarak kolona giydirilmesi, malzemenin gerilip zamanla çatlamasına neden olur. Mekanik sabitlemede 3-nokta vida kuralına uyulmaması ise yüksek rüzgar veya sarsıntı altında sütun kabuğunun oynamasına yol açabilir. Tüm bu hataları önlemek için statik yük, karkas ve ölçü toleransı kuralları eksiksiz uygulanmalıdır.